Getty Images
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Siyaseti Heyeti (PPK) bugünkü toplantısında siyaset faizini agresif bir adımla 425 baz puan düşürerek yüzde 24’ten yüzde 19,75’e indirdi. Bu, bilhassa son lider değişikliğinden sonra büyük ölçüde beklediğimiz bir karardı.
Zira eski lider Murat Çetinkaya’dan da şayet misyonda kalsaydı 200 baz puan civarında bir faiz indirimi bekleniyordu.
Çetinkayanın vazifeden alınma münasebeti olarak faiz indirimleri konusunda anlaşılamadığının belirtilmesi, yeni liderden 200 baz puan üzerinde bir faiz indirimi beklentisinin yolunu açtı.
Kararın beklenen bir karar olması, yerinde bir karar olup olmadığı konusuna ışık tutmuyor.
Enflasyon hedeflemesi çerçevesinde, mevcut karar kıymetli riskler barındıran çabuk gelmiş bir faiz indirimi olarak yorumlanabilir.
Öncelikle hükümetin neden faiz indirimi istediğini hatırlayalım.
Faiz, borçlanma maliyetini gösterdiğinden borçlanma maliyetinin düşmesi talebi ve büyümeyi canlandırır.
Dolayısı ile, içinde bulunduğumuz ekonomik sakinlikten çıkabilmek için faizlerin düşmesinin neden istendiğini anlamak sıkıntı değil.
Bunu hepimiz istiyoruz.
Ancak piyasa faizinin hangi koşullarda kalıcı olarak düşebileceği konusunda anlaşamıyoruz.
Borçlanma maliyetini belirleyen “piyasa faizi” ile merkez bankasının belirlediği “politika faizi” ortasındaki münasebet sanıldığı üzere birebir bir ilgi değil.
Yani Merkez Bankası’nın siyaset faizini 425 baz puan düşürmesi piyasa faizinin de 425 baz puan düşmesi manasına gelmiyor.
Çünkü piyasa faizi belirlenirken kısa vadeli siyaset faizi kadar uzun vadeli faiz beklentileri, enflasyon beklentileri ve risk primi dahil ediliyor.
Dolayısı ile şayet almış olduğunuz faiz indirim kararı ile bir arada enflasyon beklentilerinde bir güzelleşme sağlayamaz ve risk primini tetiklerseniz siyaset faizini indirirken piyasa faizinde bir artışa sebep olmanız bile sözkonusu olabilir.
Geçmişte bunun çok örneğini gördük.
Merkez Bankası’nın uzun vadeli enflasyon beklentilerini şekillendirme marifeti “kredibilite”nin bir yansımasıdır.
Sadece emniyetli bir Merkez Bankası, bir taraftan faiz indirirken bir taraftan da attığı bu adımın popülist telaffuzların tesirinde kalmadan, uzun vadeli enflasyon gayesi ile dengeli bir adım olduğuna piyasaları ikna edebilir.
Bu biçimde enflasyon beklentilerini aşağı çekebilir.
Getty Images
Merkez Bankası kredibilitesinin bir müddettir yıpranmakta olduğunu gözlemliyoruz. Bunda enflasyonun giderek amaçtan uzaklaşıyor olması değerli bir etken.
Çünkü kelamını tutamayan ve değil enflasyon gayesi, sene başında paylaştığı yıl sonu enflasyon varsayımını bile tutturamayan bir Merkez Bankası geleceğe yönelik beklentileri çıpalamakta da başarılı olamıyor.
Piyasalar, enflasyonla gayret konusundaki samimiyete inanmıyor. Yaptığımız akademik çalışmalar 2004 sonrası devirde TCMB’nin faiz indirimleri sonrası piyasa faizlerini aşağıya çekebilme yeteneğinin giderek kaybolduğuna işaret ediyor.
Kredibilitesi zayıflamış bir merkez bankası esasen maça 3-0 mağlup başlamış bir futbol kadrosu üzeredir. Maçı kazanması fevkalâde bir çaba ve disiplin gerektirir.
Kredibiliteye ikinci darbe
Durum bu türlü iken Temmuz başında TCMB Lideri’nin misyondan alınması ve akabinde gelen yüklü faiz indirimi kredibiliteye gelen ikinci bir darbe niteliğinde.
Bu noktada Merkez Bankası’nın yapabileceği tek şey sıfırdan başlayıp yıpranan kredibilitesini adım adım tekrar inşa etmektir.
Bu ise önemli bir gerçek faiz gerektirir. Fakat bugün gelen faiz indirimi ve ileriye yönelik daha da fazla faiz indirim sinyali bu anlayış ile örtüşmediği için beni endişelendiriyor.
Yolun bundan sonrasında ne olur?
Eğer faiz indirimleri bu süratle devam ederse yılın son çeyreğinde enflasyon beklentilerinde önemli bir bozulma görülebilir ki bu durum piyasa faizlerine ve kura olumsuz yansıyarak iktisat üzerinde daraltıcı bir tesir yaratır.
Daha temkinli bir duruşa geçildiği ölçüde bu makûs senaryodan uzaklaşılıp enflasyon beklentileri nispeten denetim edilebilir bir seviyeye çekilebilir.
Piyasa faizlerinde kalıcı düşüş ise lakin sıkı ve kararlı bir para siyaseti ile mümkün olur.
